Wat was de
uitdaging?
De gemeente Alkmaar staat voor de opgave om te werken aan een weerbare samenleving. Landelijke ontwikkelingen en richtlijnen laten duidelijk zien dat weerbaarheid niet alleen een kwestie is van systemen en protocollen, maar vooral van mensen en netwerken. In tijden van ontwrichting – groot of klein – zijn inwoners in de eerste plaats op zichzelf en op elkaar aangewezen.
De uitdaging lag in het vertalen van dit abstracte en potentieel beladen thema naar een werkvorm die laagdrempelig, herkenbaar en activerend is. Hoe ga je met inwoners in gesprek over weerbaarheid, zonder angst aan te wakkeren? En hoe stimuleer je bewustwording, eigenaarschap en onderlinge verbondenheid, in plaats van een top-down boodschap over risico’s en dreigingen?
Hoe hebben we het aangepakt
In opdracht van de gemeente Alkmaar organiseerde DOSS Event Support in buurthuizen en wijkcentra participatieve gesprekken met inwoners uit verschillende delen van de gemeente. Als startpunt werd bewust gekozen voor een concreet en herkenbaar scenario: wat als de stroom 72 uur uitvalt? Deze insteek maakte het mogelijk om te praten over zelfredzaamheid en samenredzaamheid, zonder te vervallen in geopolitieke of militaire scenario’s.
De gesprekken werden ingericht als gelijkwaardige ontmoetingen waarin participatie centraal stond. Ze werden begeleid door een combinatie van inhoudelijke expertise (zoals de burgemeester) en lokale sleutelfiguren, zoals gebiedsregisseurs en sociaal werkers, die het vertrouwen en de taal van de gemeenschap meebrachten.
Na een inhoudelijke introductie door de burgemeester, om een gedeelde basis rond het scenario te creëren, haalden we zorgen, vragen en uitdagingen op bij de deelnemers. Zo kon ‘de angel’ er meteen uitgehaald worden, en konden deelnemers de sessie daarna gerustgesteld en met vertrouwen voortzetten.
Voor het vervolg was co-creatie het uitgangspunt. Aan ronde tafels gingen deelnemers met elkaar in gesprek over vragen als: wat kan ik zelf doen? Wat kan ik voor een ander betekenen? En welke plekken, mensen en netwerken zijn belangrijk als we het op eigen kracht moeten doen? Deze interactieve werkvorm zorgde voor betrokkenheid en hielp deelnemers om op hun eigen rol en voorbereiding te reflecteren.
Wat was de
beleving en
impact?
De sessies werden door deelnemers als open, veilig en activerend ervaren. De concrete inleiding en interactieve opzet zorgden ervoor dat het onderwerp ‘weerbaarheid’ beter landde en minder abstract werd. Juist omdat de groepen klein waren, ontstond er diepgang: deelnemers voelden zich aangesproken en namen actief deel.
Er werd zichtbaar dat buurten en dorpskernen goede netwerken hebben, maar dat er ook grote behoefte is aan meer kennis, kaders en handelingsperspectief. Weerbaarheid bouw je simpelweg niet in één avond. De gesprekken vormden een eerste, noodzakelijke stap in een bottom-up proces waarin inwoners steeds meer eigenaarschap krijgen. Voor het vervolg ligt de focus op het versterken van wijk- en buurtnetwerken, het ontwikkelen van lokaal maatwerk en het ondersteunen van inwoners als ambassadeurs van weerbaarheid in hun eigen omgeving.
Wat waren de concrete
resultaten?
Waarom past dit bij DOSS?
Met Weerbaarheid in Alkmaar benaderden we een complex maatschappelijk vraagstuk vanuit ontmoeting, dialoog en co-creatie. Niet door oplossingen op te leggen, maar door ruimte te creëren waarin mensen elkaar vinden, verantwoordelijkheid nemen en samen bouwen aan veerkracht.
Net als bij eerdere projecten – waaronder het prijswinnende 450 jaar Alkmaar Ontzet – laat dit traject zien dat echte impact ontstaat wanneer inwoners niet alleen worden geïnformeerd, maar actief worden betrokken. Zo wordt weerbaarheid geen abstract beleidsdoel, maar iets van en voor de stad zelf.
